Dzika Banda
większe kawałki

Freak Show: Annie Jones

Przypadki kobiet z brodą wydają się być nieodzownym elementem cyrkowych gabinetów osobliwości. W „American Horror Story: Freak Show” oczywiście nie mogło zabraknąć podobnego przypadku – Ethel Darling, grana przez Kathy Bates (znaną też z roli Annie Wilkes w „Misery”) to ciepła osoba, spajająca dziwaczną menażerię w jedną rodzinę, a także prawa ręka Elsy Mars. Z powodu mnogości przypadków hirsutyzmu może się wydawać trudnym określenie, na którym z nich mogli wzorować się twórcy serialu. Tymczasem dosyć szybko na pierwszy plan wysuwa się opowieść o Annie Jones, jednej z najsłynniejszych kobiet z brodą XIX stulecia. 

Kobiety z brodą

Hirsutyzm, czyli nadmiar męskich hormonów płciowych u kobiet, nie jest tak rzadkim zjawiskiem, jakby się wydawało. Z problemem nadmiernego owłosienia boryka się spora grupa przedstawicielek płci pięknej, jednak z reguły nie są to przypadki beznadziejne. A nawet jeśli, współczesna medycyna wie, jak im zaradzić.

Przypadki kobiet z brodą notowane są od czternastego wieku, poczynając od Świętej Wilgefortis (legendarnej, ukrzyżowanej kobiecie z brodą), na Jennifer Miller (żyjącej obecnie) kończąc. Wiele z nich występowało przed widownią, jak Helena Antonia, nadworny karzeł z brodą Marii Hiszpańskiej, cesarzowej Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Szwajcarka madame Josephine Clofullia, czy Jane Barnell, która wystąpiła w sławnym horrorze „Freaks” (1932) wyreżyserowanym przez Toda Browninga.

Żadna z nich nie osiągnęła jednak takiej sławy, jak Annie Jones.

Mały Ezaw

Annie Jones urodziła się w Marion w Virginii, 14 lipca 1865 roku, pokryta od stóp do głów ciemnymi, czarnymi włosami, które na twarzy przybrały kształt wąsów i brody. Rodzice szybko zaczęli nazywać ją „Małym Ezawem”, nawiązując do biblijnego wnuka Abrahama. W języku hebrajskim imię Ezaw oznacza „owłosiony” – według księgi Genesis 25:25, brat Jakuba miał się urodzić nadmiernie owłosiony.

Mała Annie musiała wzbudzać nie lada sensację, już mając dziewięć miesięcy mogła się poszczycić wspaniale uformowaną brodą i wąsami, jakich pozazdrościć jej mógł niejeden mężczyzna. Nie minęło dużo czasu, kiedy do drzwi państwa Jonesów zapukał Phineas Taylor Barnum – przedsiębiorca, impresario, polityk i jeden z prekursorów nowoczesnego przemysłu rozrywkowego i reklamy. Pięćdziesięciopięcioletni już wtedy Barnum, wydawał się (jak na swój wiek) młodzieńczo zapalczywy i pełen pomysłów. Jednym z nich było założenie Barnum&Bailey Circus – jak mówiły plakaty „największego show na ziemi”. W rzeczy samej, w XIX wieku nie istniał wspanialszy i bardziej kolorowy cyrk. Jedną z jego atrakcji były oczywiście występy dziwadeł. Mała Annie miała być główną atrakcją.

Barnum i państwo Jones szybko podpisali kontrakt, wedle którego Annie wraz z matką mają dołączyć do grupy „freaków” na (początkowo) okres trzech lat. Przez cały ten czas dziewczynka będzie zarabiać na swoją wielką rodzinę (jedenaścioro rodzeństwa) 150 dolarów tygodniowo (co dzisiaj oznacza równowartość ponad dwóch tysięcy „zielonych”). Wkrótce jednak główna żywicielka rodziny została sama, gdy matczyne obowiązki wezwały jej opiekunkę do domu.

Warto podkreślić, że sława dziewczyny z brodą była na tyle duża, iż została nawet porwana przez lokalnego Frenologa, który zapragnął sam wystawiać ją publicznie i zbić olbrzymi majątek. Niestety dla niego, jej matka, razem z policją szybko odnalazły „zgubę”. Porywacz trafił przed oblicze sądu, a dziewczynka – z powrotem do cyrku.

Już jako dziecko Annie była jedną z najlepiej opłacanych „dziwadeł” w Ameryce. Jej zarobki zaczęły jednak szybko rosnąć, gdy weszła w wiek dojrzewania. Pomimo brody, dziewczyna zachwycała widzów pięknem swojego ciała, które odpowiednio podkreślała starannie dopasowanymi do kształtów ubraniami.

Na zdjęciu zrobionym przez luksusowego fotografa, Charlesa Einsenmanna, dziewiętnastoletnia Annie może się poszczycić nie tylko wspaniałą brodą, ale i długimi, kruczoczarnymi lokami – podobne, choć nie aż tak długie miały okrywać jej przedramiona, dlatego często nosiła długie, wiktoriańskie rękawiczki. Mówi się też, że posiadała piękny głos, co nie raz udowadniała, grając na Mandolinie ku uciesze gości.

Światowa sława

Jako XIX-wieczna gwiazda, Annie miała swobodę zarówno w kwestii związków, jak i zatrudnienia. W wieku szesnastu lat wyszła za Richarda Eliota, profesjonalnego cyrkowego konferansjera. Ich związek potrwał jednak niecałe piętnaście lat. Niemal natychmiast po rozwodzie kobieta zawarła związek garderobianym, Wiliamem Donovanem. Razem zdecydowali się odłączyć od cyrku Barnuma i ruszyć w trasę po Europie. W Sankt Petersburgu została podjęta przez cara Aleksandra III Aleksandrowicza. Także w Niemczech, Francji i Włoszech bawiła w towarzystwie władców, którzy z ciekawością podchodzili do „gwiazdy zza morza”.

Trasa pani Jones została brutalnie przerwana, kiedy w wyniku choroby umarł jej mąż. Kobieta zdecydowała się powrócić do cyrku. Tu została powitana jak w rodzinie – zyskała status rzecznika (a więc i prawej ręki P.T. Barnuma), oraz podwyżkę do 500 dolarów tygodniowo. Aby zobrazować rozmiary sukcesu, jaki odniosła, dodam, iż była to pensja grubo przekraczająca ówczesne wynagrodzenie prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki. Annie wykazywała się przy tym zdrowym rozsądkiem, inwestując pieniądze w nieruchomości i odkładając „na czarną godzinę” czyli moment kiedy wypadną jej wszystkie włosy z brody i będzie musiała zejść ze sceny.

Plany zniweczyła nagła i niespodziewana choroba. Kiedy Annie miała trzydzieści siedem lat, wyjechała w odwiedziny do matki, mieszkającej teraz w apartamencie na Brooklynie. Tu poczuła się źle i mimo interwencji lekarzy umarła, 22 października 1902 roku.

Jej ostatnią prośbą było spalenie. Zaznaczyła jednak, by jej wąsy i broda pozostały nietknięte.

Kategorie
większe kawałki
Michał Stonawski

Pisarz. Od 2008 roku mocno związany z działalnością fandomu szeroko pojętej fantastyki, krytyk literacki, publicysta.

Dodaj komentarz