większe kawałki

David Mitchell i książka bez granic


Autor „Atlasu chmur”, David Mitchell, słynie z odważnego konstruowania swoich powieści, które skleja często z kilku zupełnie różnych historii lub mocno rozsmarowuje po czasie i przestrzeni. Tym razem posunął się o krok dalej i napisał książkę, która w pewnym sensie zjada wszystkie poprzednie.

 

Zaczyna się całkiem zwyczajnie: w 1984 roku 15-letnia Holly Sykes ucieka z domu, żeby zamieszkać ze starszym chłopakiem, jednak śmiałe przedsięwzięcie kończy się dość nieprzyjemnym fiaskiem, ponieważ w łóżku ukochanego dziewczyna znajduje nie jedno, ale dwa nagie ciała. To drugie okazuje się być jej najlepszą przyjaciółką. Zrozpaczona tak niespodziewanym zakończeniem związku, a jednocześnie zdeterminowana, by nie wracać do rodziców, Holly włóczy się po peryferiach Londynu i w końcu dostaje pracę przy zbieraniu owoców. Sprawy szybko się jednak komplikują, kiedy młodszy i zdecydowanie dziwny brat bohaterki również urywa się z domu, ale w przeciwieństwie do niej rozpływa się w powietrzu.

 

Dekadę później zimna i sceptyczna Holly – której brat nigdy się nie odnalazł – pracuje w barze w Alpach i próbuje zniechęcić do siebie bogatego adoratora. W 2004 roku jest już matką 6-letniej dziewczynki i partnerką dziennikarza wojennego, z którym nie układa jej się najlepiej. Kolejne części książki przenoszą nas wzdłuż linii życia bohaterki, ale tak naprawdę stanowią osobne opowieści snute przez różnych narratorów. Głęboko w tle ich wszystkich rozgrywa się na dodatek cicha wojna pomiędzy nieśmiertelnymi ugrupowaniami Horologistów i Anchorytów, którzy walczą ze sobą o ludzi „widzących” więcej niż inni.

 

W porównaniu z poprzednią, bardziej klasyczną w formie i treści powieścią irlandzkiego pisarza („Tysiąc jesieni Jacoba de Zoeta”), jego najnowsze dzieło wydaje się festiwalem wspaniale pokręconych pomysłów, a opisana w nim rzeczywistość wykrzywia się chyba jak w żadnym z jego poprzednich utworów. Sam Mitchell przyznaje, że początkowo miał jeszcze odważniejsze zamiary i planował przedstawić historię Holly w postaci 70 opowiadań, z których każde przypadałoby na jeden rok jej życia. Pomysł okazał się chybiony – bohaterów pobocznych zrobiło się tak wielu, że struktura opowieści zaczęła się pod ich ciężarem zawalać – i ostatecznie powieść dzieli się na sześć części, odpowiadających sześciu dekadom życia głównej postaci. Narratorką pierwszej i ostatniej odsłony jest sama Holly, pozostałe zaś opowiadają nam inne postaci, w tym również… drugoplanowi bohaterowie poprzednich książek Mitchella. Pisarz otwarcie mówi zresztą, że ukończenie pracy nad powieścią nie oznacza dla niego pożegnania z przedstawionymi w niej postaciami i że w kolejnych utworach dla niektórych znowu może znaleźć się miejsce.

 

Jeśli poprzednie książki Mitchella składały się z różnych, szkatułkowo połączonych ze sobą opowieści, tak „The Bone Clocks” zlepiona jest w pewnym sensie z nich wszystkich. Autor „Atlasu chmur”  po raz kolejny spróbował stworzyć swego rodzaju „nadksiążkę”: utwór, który możliwie najdalej wykraczałby poza jedną opowieść, a jednocześnie nie tracił podstawowych walorów, jakie powinna mieć poczytna literatura.

 

Dziennikarz „New York Timesa”, który jako jeden z pierwszych recenzował nową książkę irlandzkiego pisarza, zatytuował swój tekst słowami” „Czy ‘The Bone Clocks’ to najbardziej ambitna powieść napisana kiedykolwiek czy tylko przez Mitchella?” Jest w tym pytaniu sporo przesady, ale rzeczywiście autor „Atlasu Chmur” wyrasta na jednego z najciekawszych współczesnych pisarzy. Każda z jego książek to próba popchnięcia literatury do przodu, a jednocześnie prawdziwa frajda serwowana czytelnikom. Mitchell udowadnia tym samym, że możliwe jest połączenie „ciekawego” z „wybitnym” – książka, nad którą pieją z zachwytu krytycy, nie musi być nudna czy niestrawna, a masowy bestseller to niekoniecznie pozbawione walorów literackich czytadło.

 

Tym razem niewątpliwie mu się to udało.

Kategorie
większe kawałki
Jakub Małecki

Jakub Małecki – urodzony w 1982 roku w Kole – pisarz, autor książek: Błędy (2008), Przemytnik cudu (2008), Zaksięgowani (2009), Dżozef (2011), W odbiciu (2011), Odwrotniak (2013) i Dygot (2015).
Napisał rownież kilkanaście opowiadań ogłoszonych w prasie i w antologiach. Przełożył z języka angielskiego wiele pozycji, między innymi Brudne wojny Jeremy’ego Scahilla, Paryż wyzwolony Antony’ego Beevora, Moją prawdę Mike’a Tysona i zbiór korespondencji pod tytułem Listy niezapomniane. Publikował w „Newsweeku”, „Polityce”, Angorze”, „Znaku”, „Nowej Fantastyce” i „Tygodniku Powszechnym”.
Laureat nagrody Śląkfa w kategorii „Twórca roku”, dwukrotnie nominowany do Nagrody im. Janusza A. Zajdla.

Dodaj komentarz