Świat Książki
książki

Woody Allen. Biografia – Allen od kuchni [recenzja]

Mówi się, że jest bardziej nowojorski od Nowego Jorku, a jego specyficzne poczucie humoru stało się synonimem inteligenckiego dowcipu. Zaś cięte riposty i złote myśli („Moje życie jest żałosne. Ostatni raz byłem w kobiecie, zwiedzając Statuę Wolności”, „Już po wysłuchaniu kilku taktów Wagnera sam mam ochotę najechać na Polskę”) weszły na stałe do potocznego języka. Najnowsza biografia Woody Allena, spisana przez Davida Evaniera, przybliża postać twórcy „Manhattanu” i pokazuje jak mocno jego życie przeplata się z fikcją.

 

Biografii Woody Allena ukazało się już kilka. Mieliśmy też i wywiad rzekę oraz kontrowersyjną autobiografię Mii Farrow, w której była partnerka nie zostawiła na reżyserze suchej nitki. Na tym tle „Woody Allen. Biografia” wyróżnia się przede wszystkim spokojem i dystansem w podejściu do bohatera. Ale nie tylko. Evanier za punkt honoru obrał sobie pokazanie Allena nie w kontekście miasta (czyli najprostszym), nie na tle kontrowersji i skandali (najbardziej chodliwym), a przez pryzmat jego filmów i tego jak przeplatają się one z rzeczywistością.

Pozornie wydaje się to proste – wszak uważa się, Allena za jednego z najbardziej „autobiograficznych” scenarzystów. Ale to tylko pozory. Czytając zatem biografię Evaniera dowiadujemy się iż wbrew temu, co sam artysta pokazywał i mówił o sobie w swoich filmach, w czasach szkolnych wcale nie był tak wyklętą i znienawidzoną postacią. Świetnie grał w bejsbol, był lubiany w liceum. Wtedy już zaczął pisać dowcipy. Sprzedawał je agencji, która z kolei odsprzedawała się dalej – felietonistom, prezenterom, dziennikarzom. Słysząc i widząc swoje dowcipy opowiadane przez innych, Woody podjął życiową decyzję – zacznie opowiadać je sam. Resztę już znamy doskonale z kina.

Przez następne ponad czterdzieści lat Allen stworzy wybitne filmowe arcydzieła które zmienią oblicze komedii (m.in. „Annie Hall”,  „Hannah i jej siostry”, „Zelig”), będzie parał się slapstikiem (m.in. „Bananowy czubek” i „Śpioch”), bawił w gry formą i kinem („Cienie we mgle”), podejmie próby realizowania dramatów w stylu mistrza Ingmara Bergmana („Wnętrza”, „Inna kobieta”), opowiadał o Ameryce której już nie ma („Złote czasy radia”), boleśnie rozprawiał z traumami po nieudanych związkach („Zbrodnie i wykroczenia”), czy wreszcie podbije Europę („Wszystko gra”, „Sen Kasandry”).

Evanier nie tylko wnikliwie opisuje Allena w kontekście twórczości, ale też sporo uwagi poświęca tu jego relacjom z dziennikarzami. Temu jak zmieniała się percepcja jego filmów i podejście zarówno krytyków do twórcy,  jak na odwrót. Ta część jest szczególnie interesująca, bo pokazuje wyraźnie zmianę, czy też pewien rodzaj specyficznego dojrzewania, jakie zaszło w relacjach: twórca-dziennikarze.

Oczywiście pojawia się tu też wątek rozstania z Farrow i głośnego procesu o molestowanie dzieci. Procesu, który wciąż ciągnie się za Allenem, rzucając cień na jego karierę. Na szczęście Evanier nie zajmuje tu strony i nie zamienia swojej biografii w tabloid. Przeciwnie – na chłodno pokazuje obie strony dramatu i próbuje zrozumieć, dlaczego niegdyś dwójka kochających się ludzi, dziś darzy się szczerą nienawiścią.

Dla nieznających meandrów kariery i życia twórcy „Annie Hall”, „Woody Allen. Biografia” jest pozycją obowiązkową. Dla fanów – nowym spojrzeniem na twórczość mistrza. Ciekawym, dalekim od banału i przede wszystkim bodaj najpełniejszym (w sensie filmografii) z dostępnych na rynku. No i co warto chyba podkreślić – znakomicie jest ta biografia napisana. Znakomicie.

 

Kategorie
książki
Robert Ziębiński

Dziennikarz, pisarz. Studiował dziennikarstwo na Uniwersytecie Jagiellońskim. Przez ostatnie osiemnaście lat pracował i publikował w takich tytułach jak „Tygodnik Powszechny”, „Gazeta wyborcza”, „Rzeczpospolita”, „Przekrój”, „Newsweek”, „Nowa Fantastyka”. Wydał powieść „Dżentelmen” (2010), krytyczne„13 po 13” (wspólnie z Lechem Kurpiewskim, 2012), pierwszą polską książkę o Stephenie Kingu „Sprzedawca strachu” (2014) „Londyn. Przewodnik Popkulturowy” (2015) i „Wspaniałe życie” (2016) (WAB). Drukował opowiadania m.in. w „Nowej Fantastyce”, w antologiach „17 Szram” (2013), „City 2” (2011).

Dodaj komentarz