książki

Na zachód od Edenu – Zgniłe serce raju [recenzja]

W książce Jean Stein znajdziecie wszystko, co zawsze chcieliście wiedzieć o Hollywood, ale baliście się zapytać.

„Jack Warner był wspaniałym człowiekiem, podobnie jak i cała reszta. To byli niezwykli ludzie, ale zarazem potwory. Biznes filmowy jest bezlitosny i trzeba być potworem, aby go tworzyć” – te słowa Davida Geffena padające w drugim rozdziale książki znakomicie podsumowują całą jej zawartość. Tak, „Na zachód od Edenu” to właśnie opowieść o ludziach-potworach: milionerach, producentach i wpływowych filmowcach, dzięki którym Los Angeles oraz tamtejsza Fabryka Snów stały się legendarne.

Krótko mówiąc: czytacie na własną odpowiedzialność, bo w miarę zagłębiania się w lekturę „Na zachód od Edenu” można poczuć, że gdzieś po drodze pęka bezpowrotnie piękny mit filmowego raju, w który tak chciałoby się wierzyć. Oszustwa, zdrady, liczne przypadki depresji i samobójstwa – oto, co od samego początku rządzi światem Hollywood, nieustannie przewijając się w spisanych przez Stein rozmowach z wielkimi Fabryki Snów, m.in. Jackiem Warnerem Jr., Larrym Nivenem, Patrickiem Dohenym, Lauren Bacall czy Dennisem Hopperem.

Sama Stein też zresztą wywodzi się z tamtego środowiska – jej ojciec, Jules Stein, był we wczesnych latach Hollywood włodarzem wytwórni MCA – i jej również nie ominęło „przekleństwo Hollywood”: parę miesięcy temu skończyła ze sobą skacząc z okna swojego nowojorskiego mieszkania, co nadaje jej dziełu jeszcze bardziej gorzkiego posmaku. Możemy się tylko domyślać co czuła, opisując tu jak jedna z jej bohaterek – pierwsza żona Edwarda Doheny’ego, Carrie – targnęła się na swoje życie wypijając kwas akumulatorowy. „Zdaniem pracujących dla niej kobiet pomyliła go z zamówionym w aptece lekarstwem na przeziębienie” – stwierdza jedna z rozmówczyń Stein, wspominając to dramatyczne wydarzenie, a kolejna uzupełnia: „Jej depresja udzieliła się później całej rodzinie. To bardzo okrutna przypadłość. Ale nikt właściwie już nie wspomina Carrie.”.

No właśnie: w Hollywood żyje się po to, aby zyskać uznanie tych, którzy zbudowali potęgę filmowego imperium (albo ich spadkobierców), niejednokrotnie przypłacając to utratą zdrowia czy nawet życia, a kiedy ktoś wypadnie poza magiczny krąg Wielkich Ludzi Kina – bo popadł w depresję, trafił do zakładu zamkniętego albo postanowił skończyć z życiem –nazwisko tej osoby zazwyczaj szybko popada w niepamięć. Cóż, Fabryka Snów na pewno nie jest jedną wielką szczęśliwą rodziną, która wspiera się w trudnych momentach życia.

Dobrze, że Jean Stein obnażyła przed światem szereg sekretów Hollywood, ale przypadkowemu czytelnikowi należy się słowo ostrzeżenia: „Na zachód od Edenu” to książka dość specyficzna, będąca zbiorem niekończących się dialogów i monologów, pozbawionych jakiegokolwiek wstępu czy komentarza; przewijające się tutaj nazwiska mogą sobie mieć status legendy w Stanach Zjednoczonych, ale dla polskiego czytelnika wcale niekoniecznie będą rozpoznawalne. Dzieło Stein jest więc przede wszystkim pozycją skierowaną do wielbicieli kina, którzy sporo już o historii Hollywood wiedzą, a pragną wiedzieć jeszcze więcej – np. o tym, który z wielkich amerykańskich producentów był najmniej sympatycznym typem, która dama Hollywood była najpiękniejsza, a która najbardziej znienawidzona i jak zachowywał się młody Steven Spielberg kiedy po raz pierwszy zawitał do rezydencji Warnerów.

Warto – ale nie jest to lektura szczególnie łatwa i przyjemna.

Na zachód od Edenu (West of Eden). Autor: Jean Stein. Tłumaczenie: Dariusz Żukowski. Wydawnictwo Agora, 2017. Ocena końcowa: 60%

Kategorie
książki
Bartek Paszylk

Bartłomiej Paszylk jest autorem przekrojowej książki na temat kina grozy pt. „Leksykon filmowego horroru”, a także anglojęzycznej pozycji dotyczącej horrorów kultowych pt. „The Pleasure and Pain of Cult Horror Films”. Zajmował się również redagowaniem takich antologii grozy, jak: „City 1″, „City 2″ oraz „Najlepsze horrory A.D. 2012″.

Jego artykuły, recenzje i wywiady publikowano w popularnych czasopismach oraz portalach internetowych zarówno w Polsce, jak i zagranicą. Obecnie pełni funkcję redaktora magazynu Grabarz Polski i pisze teksty oraz recenzje dla Dzikiej Bandy, Nowej Fantastyki i Drivera.

Dodaj komentarz