książki

Leksykon filmów postapokaliptycznych tom 1 – solidne kompendium od fana [recenzja]

Czasem na rynku pojawiają się książki, których czytelnik nawet nie oczekiwał, a dopiero ich lektura uświadamiała, jak wielką lukę właśnie wypełniono. I choć książka Adama Horowskiego dotyczy bardzo wąskich ram gatunkowych, okazuje się być dziełem, tak dziełem (!), wyjątkowym.

Jak bardzo niszowy jest gatunek omawiany przez autora niech świadczy nie fakt, że książka została wydana własnym sumptem, ale choćby sama okładka. Znakomita ilustracja Rafała Wechterowicza jest równie symboliczna, co zmyłkowa dla laików. Dla przeciętnego zjadacza chleba, dla którego jedynym filmem postapokaliptycznym jest „Mad Max” (bo chociaż „Matrixa” widział, to nie wie, że to ten sam gatunek), będzie to jedynie zniszczona głowa robota/cyborga, może jakiejś wariacji terminatora. Dlaczego w barwach amerykańskiej flagi? Bo przecież to oni robią najwięcej filmów i w ogóle amerykańskie sztandary łopoczą najczęściej. Tymczasem widz zorientowany choć trochę w temacie od razu znajdzie inne tropy – po pierwsze, rozpozna w cybernetycznej czaszce maszynę bojową MARK -13 z kultowego filmu „Hardware”, wybornym obrazie, który nie tylko wspaniale nawiązywał do klasyki („Obcego” i „Terminatora”), imponował wizjonerskimi zdjęciami i ujęciami (w stylu włoskiej szkoły kinematografii), cieszył epizodycznymi rolami gwiazd rocka (pojawiają się tutaj Carl Mc Coy z Fields of the Nephilm, Lemmy Kilmister z Mötorhead i jeszcze Iggy Pop na deser), ale przede wszystkim zwracał uwagę na nieodwracalne skutki uzależnienia się od technologii, która doprowadziła ludzkość na skraj zagłady. Sugestia, by traktować zdobycze techniki bardziej instrumentalnie, aspektowo jest dziś jeszcze bardziej aktualna niż trzydzieści lat temu w dniu premiery filmu.

Fakt, że MARK – 13 zgniata na okładce kasetę VHS mówi jasno, że autor sięgnie do samych czeluści kinematografii, by zbadać temat (czego bardzo mi zabrakło w przypadku książki „Kinowe uniwersum super bohaterów” Tomasza Żaglewskiego, który ograniczył się tylko do ostatnich lat). Adam Horowski sięga gdzie tylko może i opisuje sto osiemdziesiąt trzy tytuły dotyczące interesującego go tematu. I zgodnie z kluczem zasugerowanym przez okładkę, autor stara się pieczołowicie opisać całe zjawisko postapokalipsy, sięgając do jego korzeni, badając historię rozwoju gatunku, odnajdując przy tym najważniejsze jego elementy, oraz badając kierunki, w których podąża tematyka poszczególnych obrazów. Czasem ogranicza się do krótkich haseł opisujących po krótce fabułę, czasem pisze obszerne recenzje, czasem wręcz eseje starannie analizując poszczególne dzieła. Znajdziemy tu i klasykę w postaci „Dnia Tryfidów” i „Ostatniego człowieka na Ziemi”, jak i całą stertę kampowych produkcji z Włoch, są tu i filmy animowane, i krótkometrażowe, i seriale. Autor wyznaczył sobie jednak granice – ominął produkcje anime i dotykające apokalipsy zombie. Nic dziwnego, alfabetyczny „Leksykon filmów postapokaliptycznych” zamknął się na tę chwilę na literze „O”, tak więc już z utęsknieniem wyglądam części drugiej.

To pozycja obowiązkowa dla każdego miłośnika kina spod znaku apokalipsy wszelakiej, napisana wprawdzie z pozycji fana, ale przepełniona tak niewiarygodną pasją, a przy tym przedstawiająca zagadnienia w sposób bardzo przystępny i szeroki, że zachwyci i filmo i kulturoznawców. Tak jak sugeruje to MARK – 13 na okładce, filmy z gatunku postapo stały się już elementem popkultury i sposobem na artystyczne wyrażenie lęków epoki. Jednocześnie potrafią być też bezmyślną, brutalną rozrywką, hołdującą najniższym instynktom. A czyż to nie one dochodzą do głosu, gdy cała cywilizacja upada?

Leksykon filmów postapokaliptycznych tom 1. Adam Hornowski. Wydawnictwo własne 2017
8
Leksykon filmów postapokaliptycznych tom 1. Adam Hornowski. Wydawnictwo własne 2017
Kategorie
książki
Łukasz Radecki

Pisarz, nauczyciel, muzyk, redaktor, publicysta. Autor i współautor ponad kilkunastu powieści i zbiorów opowiadań m.in. "Kraina bez powrotu: Opowieści Niesamowite" (2009), "Lek na lęk" (2011), cyklu „Bóg Horror Ojczyzna” (2013), "Pradawne zło" (2014), "Horror klasy B" (2015), "Królestwo gore" (2017), "Miasteczko" (2015), "Zombie.pl" (2016), cykl "Nienasycony" (2017). Muzyk zespołów Acrybia, Damage Case, Wilcy, Carnes, Deadthorn. Pisał i recenzował w sieci i prasie. Szczęśliwy mąż, ojciec trójki dzieci.

Dodaj komentarz